Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł! Do you want to support owner of this site? Click here and donate to his account some amount, he will be able to use it to pay for any of our services, including removing this ad.

Wersja z 2018-12-21

Wyrazy z rzadkimi grupami dźwięków

Napisał Grzegorz Jagodziński, autor internetowej gramatyki języka polskiego i kursu języka polskiego dla cudzoziemców. Skróty i symbole objaśniono tutaj.

Autor tego artykułu nie widzi żadnego racjonalnego powodu, aby przy spolszczaniu obcych wyrazów zmieniać w sposób znaczący ich oryginalną wymowę, a w szczególności aby zmieniać samogłoskę -i- na -y- po t, d, r. Grupy z -i- nie są już dziś egzotyczne dla Polaków, a nasz język rekonstruuje je często w wyrazach zapożyczonych, w których kiedyś obowiązywały grupy z -y-. Oto przykłady (obejmujące tylko wyrazy zapisywane zgodnie z zasadami polskiej pisowni):

Formy z -ty-, -dy-, -ry- zwyciężają w nowych zapożyczeniach, gdy już istnieje podobny i pokrewny znaczeniowo wyraz, np. audyt, nie audit, bo audytorium. Uwaga: elastik, plastik to określenia materiału, elastyki to elastyczne spodnie (niekoniecznie wykonane z elastiku), plastyk to człowiek zajmujący się plastyką: malarstwem, rzeźbą, grafiką, architekturą (niemający nic wspólnego z plastikiem).

Podobnie zachowują się dziś często także spółgłoski c, s, z, cz, dż, sz, ż:

Grupy -di-, -ri-, -łi-, -si-, -zi- występują też na granicy przedrostka (rodzimego lub obcego) i rdzenia lub dwóch rdzeni; jest tu także możliwa wymowa z rozdzielającym zwarciem krtaniowym, zwłaszcza w wyrazach rodzimych:

Oryginalne -ly-, -ky-, -gy- ulegają zwykle zmianie przy spolszczaniu do -li-, -ki-, -gi-, jednak i ta reguła też przestaje powoli obowiązywać:

Bardzo rzadkie są wyrazy, które rozpoczynają się od y- wymawianego zgodnie z pisownią: ylen, ylid, ypsilon.

Niekiedy uważa się, że nietypowe dla języka polskiego są wyrazy zawierające spółgłoski podwojone. Tymczasem można podać wiele przykładów takich wyrazów:

Istnieją też liczne wypadki występowania geminat na szwach morfologicznych, np.:

Zdarzają się też zdwojone samogłoski:

Samogłoskowe geminaty na szwach morfologicznych:

Słownik poprawnej polszczyzny – Ramka nadrzędna