Wersja z 2018-07-19

Słownik poprawnej polszczyzny

Hasła powiązane tematycznie

Użycie i znaczenie wyrazów

Pleonazmy i tautologie (rzeczywiste i domniemane): aktywna działalność, aktywne działanie, akwen wodny, ale jednak, autentyczne realia, banalnie prosty, bilans zysków i strat, błędna pomyłka, bochenek chleba, całkiem niezbędny, całkiem oczywisty, chwila czasu, cofnąć się do tyłu, cofnąć się wstecz, dalej kontynuować, demokracja ludowa, dowcipny żart, dużej wielkości, dwa różne warianty, dwie alternatywy, dwustronny dialog, dźwięk stereofoniczny, efekt końcowy, ekonomiczny i gospodarczy, eksport za granicę, emigracja za granicę, fakt autentyczny, fakt dokonany, fakt realny, geneza i pochodzenie, geneza i źródło, gospodarczy i ekonomiczny, grafika pornograficzna, i jeszcze w dodatku, instynktowny odruch, inwazja zbrojna, jednym duszkiem, kartka papieru, kompletne fiasko, kontynuować dalej, kontynuować nadal, kontynuować w dalszym ciągu, końcowy rezultat, kosztowny luksus, kuć na pamięć, łączyć razem, małej wielkości, masło maślane, miesiąc czasu, miesiąc styczeń, moralno-etyczny, nadal kontynuować, najbardziej optymalny, namalować własny autoportret, napisać własną autobiografię, niemniej jednak, obejrzeć naocznie, obligatoryjny obowiązek, obraźliwa inwektywa, okres czasu, optyka patrzenia, optyka widzenia, osobista autopsja, panaceum na wszystko, pełny komplet, pochodzenie i geneza, podskoczyć do góry, polegać na sobie wzajemnie, polepszenie i poprawa, poprawa i polepszenie, poprawić się na lepsze, poprawność i prawidłowość, poprawność i zgodność z normą, potencjalna możliwość, powtórzyć jeszcze raz, pozytywna akceptacja, pozytywna aprobata, prawidłowość i poprawność, prestiż i ranga społeczna, profesjonalne zawodowstwo, prosty i łatwy, przychylna akceptacja, przychylna aprobata, ranga społeczna i prestiż, rekonstrukcja i przebudowa, rok czasu, skręcić w bok, słuszna racja, spadać w dół, straszny horror, szczęśliwy happy end, trendy w modzie, tydzień czasu, tylko i wyłącznie, tworzyć utwór, ujrzeć naocznie, w dniu dzisiejszym, w miesiącu styczniu, w ówczesnych czasach, więc w takim razie, własna autopsja, wracać z powrotem, wzajemna współpraca, wzajemny antagonizm, wznosić się do góry, zabić na śmierć, zakładać z góry, zdążyć na czas, zgodność z normą i poprawność, zobaczyć na własne oczy, zobaczyć naocznie, zupełnie niezbędny, źródło i geneza, żartobliwy dowcip. Zob. też pleonazm, tautologia.

 

Niepoprawne nazwy potoczne: akacja / robinia, bandikut / jamraj, bez / lilak, drozofila / muszka owocowa / owocówka / wywilżna, dziki ryż / owies wodny / zizania, kasztan / kasztanowiec, kły u słoni / pająków, kombinacja / permutacja / wariacja, małpa (człowiek pochodzi od małpy?), mlecz / mniszek, olej napędowy / ropa.

Błędy w terminologii naukowej i specjalistycznej: alternatywa / dysjunkcja, bezszczękowce / krągłouste / kręgouste / ryby cefalaspidokształtne / smoczkouste, bilion / miliard, biopolimery / polikondensaty / polimery, ciało skośne / pierścień z dzieleniem, ciąg (czy to funkcja?), denaturacja / koagulacja / peptyzacja / renaturacja / wysalanie, diament (najtwardszym minerałem? azotek boru WBT, lonsdaleit), działanie / funkcja / relacja, elektrolit / roztwór elektrolitu, funkcja (wielu zmiennych, różnowartościowa), genom / genotyp, glony / grzyby / plecha, graniastosłup (zwykły i skręcony), graniastosłup ścięty (a ostrosłup ścięty), gromada / klasa / typ, gronorost / morzypło / sargas / sargasso, hominidy, imię / rzeczownik (noun), insekt / owad (spiders – insects), kierunek / zwrot (skierowany), klin ścięty / pryzma / pryzmatoid, Kolumb odkrył Amerykę, kombinacja / permutacja / wariacja, kwantyfikatory (symbole), kwasy tłuszczowe (od ilu C), liczby zespolone (to pary liczb?), mutualizm / symbioza, oś, pierwiastek z minus jeden, pierwiastki z liczb zespolonych, pierwotniaki, planeta karłowata, podzbiór (właściwy i niewłaściwy), produkcja energii (w mitochondriach), przeciwdziedzina (a zbiór wartości), rozpuszczalność, strona internetowa / witryna internetowa, trapez / trapezoid, wektor (definicja), wiązanie wodorowe, zbiór (pojęcie pierwotne?).

Depluralizacja: bitels, Eskimos, tips.

Problemy powodowane rzekomą poprawnością polityczną: Afroamerykanin, Birma, Cygan, Eskimos, Indianin, Inuita, Lapończyk, Murzyn, rasa, Żyd.

Problemy powodowane językowym snobizmem: Afroamerykanin, aktualny, alternatywa, Baskonia, biliard, Czechy, dysjunkcja, imię, Lapończyk, permutacja, prędkość, szybkość, trapez, trapezoid, wariacja.

Innowacje leksykalne: Algieryjczyk, cząstkownik, oddalnik, turkijski.

Wyrazy i zjawiska regionalne i środowiskowe: braknąć, bucisko, hadra, haj, haja, minóg, obejrzeć, pleć, prażyć, pyra, pytać, słać, zaś, źlamdać.

Ortografia i spolszczanie

Nazwy geograficzne z określeniem gatunkowym: archidiecezja, dekanat, diecezja, dzielnica, gmina, kraj, marchia, miasto, miejscowość, morze, obwód, okręg, osiedle, powiat, Rzeczpospolita, rzeka, ulica, urząd, wieś, województwo, ziemia.

Inne nazwy geograficzne: Akwizgran, Atakama, Baskonia, Brema, Brunszwik, Budziszyn, Bużumbura, Chicago, Chile, Chociebuż, Czechy, Czuwaszja, Erewan, Florencja, Galicja, Gandawa, Genua, Getynga, Karakas, Kasablanka, Kilonia, Kolonia, Konstancja, Lubeka, Mediolan, Moguncja, Monachium, Monaster, Monrowia, Neapol, Norymberga, Pasawa, Ratyzbona, Rejkiawik, Rzym, Trewir, Tybinga, Zurych.

Pisownia i/j po samogłosce: arapaima, mozaika, Zinaida.

Pisownia i/j po sz, ż, cz, dż: adadżio, apodżiatura, arpedżio, Ażi, ażio, ażiotaż, babeszjoza, czajczi, Czuwaszja, dysażio, Dżanaszia, dżiu-dżitsu, feredżia, friczjella, glediczia, hadżi, komitadżi, kwasziorkor, lagranżjan, lodżia, mickiewicziana, Nurhaczi, sienkiewicziana, warszewiczia, warszewicziella, welwiczia, wiledżiatura. Objaśnienia ogólnych problemów podano w artykułach hasłowych czajczi, Czuwaszja.

Pisownia i/j po innych spółgłoskach: adiustować, Arahia, armia, harpia, iniekcja, Kalifornia, mufti, Nadia, Narnia, Owernia, relikwia, Sylwia, szałwia, Warmia, Zanussi, zinjantrop. Objaśnienia ogólnych problemów podano w artykułach hasłowych adiustować, armia, iniekcja, Nadia.

Grupa ~ista/~ysta: barista, derbista, hobbysta, lobbysta, rugbysta. Objaśnienia podano przy haśle hobbysta.

Użycie liter q, v, x: ekspres, ekstra, exodus, faks, haluks, ksero, maksi, Mistek, prefiks, seks, seksapil, seksklub, seksoholik, sex shop, sexy, Teksas, tekst, wortal.

Konglomeraty elementów różnego pochodzenia: biznesmenka, bukmacher, casanova, Chicago, czirliderka, difenbachia, haluks, interview, karioka, klaun, sakrobiznes, sakroturysta, sakroturystyka, show, siamang, Siuks.

Inne problemy ze spolszczaniem: acydofil, amfizbena, Atakama, audyt, awatar, baner, bejsbol, bestseler, biatlon, bitels, biznes, bordo, brydż, brystol, casanova, cepelin, Chicago, jesziwa, kanasta, kemping, lastriko, Lir.

Wyrazy, w których występują rzadkie grupy dźwięków: ti, di, ri, łi, ci, dzi, si, zi, czi, dżi, szi, żi, ly, ky, gy, nagłosowe y- lub spółgłoski podwojone zebrano w osobnym zestawieniu.

Wymowa

Akcentowanie: ankylozaur, centaur, dinozaur, hydraulik, laur, laurka.

Wymowa nazw obcojęzycznych: Chicago.

Części mowy

Przymiotniki nieodmienne: afro, audio, be, beż, blond, bordo, brutto, cacy, dobra, dur, ekstra, fest, ful, git, gospel, instant, lila, lilaróż, makro, maksi, mega, midi, mikro, mini, moll, mono, na ful, na maksa, netto, nonajron, okej, perfekt, porno, retro, serio, sexy, spoko, super, toples, trendy, wideo. Objaśnienia podano pod hasłem wideo.

Zaimki: kto.

Przyimki: bez, przez.

Spójniki: a, a jednak, a mimo to, a przecież, a przeto, a tymczasem, a więc, a zatem, aby, aczkolwiek, albo, ale, aliści, ani, atoli, , bądź, bowiem, chociaż, czy, czyli, dlatego, i, inaczej mówiąc, innymi słowy, jednak, lecz, lub, lubo, mianowicie, mimo to, natomiast, niemniej, oraz, owszem, przecież, przeto, stąd, tak że, tedy, to, toteż, tudzież, tylko, tym niemniej, tymczasem, w wyniku czego, więc, wszak, za to, zaś, zatem.

Partykuły: aby, aliści, atoli, bynajmniej, przynajmniej.

Odmiana

Problemy z odmianą rzeczowników: bawół, beza, biedaczysko, bratczysko, bucisko, byczysko, chłopczysko, chłopisko, drabisko, dziadzisko, dziwaczysko, fanfara, kocisko, kolisko, królisko, marynata, niedźwiedzisko, okręcisko, oślisko, papierosisko, piżmowół, plewa, próżniaczysko, psisko, ptaszysko, pyra, pyza, szablisko, szach, szewczysko, wół, wróblisko. Objaśnienia podano przy hasłach beza, bucisko, chłopisko, psisko, szach.

Nazwy rzek: Brda, Gwda, Skrwa, Wda, Wel, Wkra.

Problemy z odmianą czasowników ~ać, ~ę, ~esz: babrać, bajać, bazgrać, bełkotać, chichotać, chlastać, chrobotać, chybotać, deptać, dreptać, dygotać, głaskać, gwizdać, hurgotać, hurkotać, jazgotać, karać, klaskać, kłopotać się, kołatać, krajać, krzesać, łajać, łaskotać, łgać, łomotać, mamlać, migotać, mlaskać, orać, paplać, paprać, plątać, pluskać, płukać, rechotać, skakać, ssać, szczebiotać, szeptać, świstać, terkotać, turkotać, żebrać. Objaśnienia podano pod hasłem deptać.


Ramka nadrzędna