Wersja z: / Version of:
2018-08-21

do kibic

Grzegorz Jagodziński

Interparonimy — Interparonyms

Czeski – polski
Czech – Polish

Interparonimy lub ekwiwalenty pozorne to wyrazy dwóch różnych języków, podobne do siebie w piśmie lub mowie, ale mające całkiem inne znaczenie. Mogą być przyczyną omyłek w tłumaczeniu czy zrozumieniu tekstu w języku obcym. Żartobliwie określa się je nazwą fałszywi przyjaciele (ang. false friends). Warto pamiętać, że to określenie nie jest poważne, nie należy do terminologii naukowej i nie powinno być stosowane w profesjonalnych opracowaniach.

W poniższej tabeli zebrano różne pary czeskich i polskich wyrazów, które skłonni jesteśmy utożsamić mimo ich różnego znaczenia. Choć polski i czeski są blisko spokrewnione, istnieje długa lista takich wyrazów. Umieszczono w niej także interparonimy częściowe, które niekiedy sobie odpowiadają znaczeniowo, a innym razem muszą być tłumaczone w inny sposób.

 

Interparonyms or surface equivalents are words of two different languages which are similar in writing or pronunciation but have different meanings. They can be a reason for errors in translation or understanding of a text in a foreign language. They are termed humorously false friends. It is worth to know however, that this term is not serious, does not belong to scientific terminology, and it should not be used in professional publications.

In the chart below you can find pairs of Czech and Polish words which can be identified with each other despite their different meanings. Even both langueges are closely related, there exists a long list of such words. The chart also contains partial paronyms, that is words which sometimes are translate counterparts, and sometimes must be translated in other ways.


Wyraz czeski
Czech word
Tłumaczenie na polski
Polish translation
Tłumaczenie na angielski
English translation
  Wyraz polski
Polish word
Tłumaczenie na czeski
Czech translation
Tłumaczenie na angielski
English translation
byt mieszkanie, kwatera habitation, accommodation   byt (istnienie) existence, život existence
(warunki materialne) hmotné podmínky material conditions
čerstvý świeży fresh, new   czerstwy (pieczywo) tvrdý, suchý, starý, oschlý stale
rześki, wypoczęty fresh, rested
(cera) svěží ruddy, robust
rześki, chłodny fresh, cool, caller
divan kanapa, sofa, otomana sofa, divan   dywan koberec carpet
dívka dziewczyna girl   dziwka nevěstka, prostitutka whore
droga narkotyk drug   droga cesta way, road
dupy, dup tup, tup stamp   dupa prdel arse
had wąż snake   gad plaz reptile, reptilian
hádat (domnivat se) zgadywać to guess   gadać kecat, žvanit to chatter, to talk, to piffle
(předpovídat, věštit) wróżyć, prorokować to divine, to foretell, to predict
hádat se kłócić się to argue  
kibic osoba doradzająca komuś na siłę kibitzer   kibic fanoušek fan, supporter
klen jawor, Acer pseudoplatanus sycamore   klon javor, Acer sp. maple
konečně wreszcie, w końcu finally   koniecznie nutně, nezbytně, bezpodmínečně necessarily
w gruncie rzeczy in fact
kouř dym smoke   kurz prach dust
krk szyja neck   kark šíje, týl, vaz cervix
gardło throat
křeslo fotel armchair   krzesło židle chair
kupa (hvězdokupa) gromada gwiazd star cluster   kupa (gówno) hovno shit
(halda) kupa, sterta stack, heap (sterta) kupa, halda stack, heap
kurz [kurs] kurs course   kurz [kuš] prach dust
květen maj May   kwiecień duben April
loď (námořní) statek, okręt ship   łódź člun boat
(chrámová) nawa nave
lustr żyrandol, kandelabr chandelier, candelabrum   lustro zrcadlo mirror
nadaný utalentowany gifted, talented   nadany nadělený granted
nápad pomysł idea, thought   napad (zbrojny, w sporcie) útok attack, assault, offensive
(choroby) záchvat attack, seizure
napevno na pewno for sure   na pewno napevno for sure
na stałe permanently
náprava poprawa improvement, remedy   naprawa (reperacja) oprava reparation, repair
(osa) oś axle
(ulepszenie) zlepšení improvement
most (front or rear) axle system
napravit poprawić to improve, to correct   naprawić opravit to repair
nepřítomný nieobecny absent, not present   nieprzytomny (bez świadomości) v bezvědomí unconscious
(błędny, oszołomiony) netečný dazed, unsound
(bez panowania) nepříčetný, zběsilý rabid, uncontrollable
obojętny indifferent
(intensywny) intenzivní, zběsilý, zuřivý intensive, rabid, furious
(roztargniony) roztržitý absentminded
nožičky nóżki little legs   nożyczki nůžky scissors
nůžky nożyczki scissors   nóżki nožičky little legs
obchod sklep shop   obchód (wizytacja) obchůzka, vizita visitation, round
handel trade (obchody) oslava celebration
obecně ogólnie, powszechnie commonly, generally   obecnie nyní, v současnosti, teď nowadays, now, presently
obecný ogólny, powszechny, pospolity general, overall, common   obecny (przy czymś) přítomný present (not absent)
(teraźniejszy) nynější, dnešní present, current
odbyt zbyt sell market   odbyt řitní otvor anus
opona kurtyna curtain (in theatre)   opona (ogumienie) pneumatika, plášť tyre
(mózgu) blána meninx
oprava naprawa, remont, modyfikacja, poprawka repair, modification, correction   oprawa (okładka) vazba (book) binding
(rama, obramowanie) rám frame
(oprawka okularów) obroučky (glass) frames
(obrazu) zarámování framing (a picture)
(zwierzęcia) rušení, vykuchání, bourání evisceration, cutting
(na meczu) uspořádání, formace, choreografie choreography during a match
opravit naprawić, zreperować, skorygować to repair, to correct   oprawić dát vazbu to bind
ostatní pozostały remaining, the rest   ostatni (końcowy) poslední last
inny other (najgorszy) nejhorší worst
páchnout śmierdzieć to stink, to stench   pachnąć vonět to smell
plaz gad reptile, reptilian   płaz obojživelník amphibian
plout płynąć to swim, to flow   pluć plivat to spit
plyn gaz (natural, tear etc.) gas   płyn tekutina, kapalina liquid, fluid
poprava egzekucja, wykonanie kary śmierci execution (of a sentence of death)   poprawa (zachowania) náprava correction (of behaviour)
(polepszenie) zlepšení improvement, amelioration
(np. błędów) oprava correction (of errors)
popravit stracić, dokonać egzekucji to execute (a condemned person)   poprawić napravit to correct
porucha awaria, usterka, zaburzenie failure, disorder, fault, breakdown   poruchać pošukat to fuck
postel (lůžko) łóżko bed   pościel (bielizna pościelowa) povlečení bedding, bed clothes
posłanie bed, bedding (materac, kołdra, poduszki) peřiny mattres, duvets, pillows
pozůstalý ocalały survivor, surviving, residuary   pozostały ostatní remaining, the rest
překonat przezwyciężyć, pokonać, opanować to overcome   przekonać přesvědčit to convince
(všechny) wyprzedzić to overtake
(rekord) pobić to break (the record)
přítomný obecny present, not absent   przytomny (świadomy) při plném vědomí conscious
współczesny contemporary, present (bystry, rozgarnięty) pohotový, bystrý swift, prompt, ready
sklep piwnica cellar   sklep prodejna, obchod shop
skutečnost rzeczywistość reality   skuteczność účinnost effectiveness
wydarzenie, okoliczność, fakt event, fact
skutečný rzeczywisty, realny, faktyczny actual, real   skuteczny (efektywny) účinný, efektivní efficient, effective, efficacious
prawdziwy true, real (udany) úspěšný successful
skutek uczynek, czyn, akt deed, act   skutek účinek, důsledek, úspěch effect, result
slušný dość duży, pokaźny, słuszny (rzad.) enough big, considerable   słuszny (uzasadniony) opodstatněný substantiated
przyzwoity, grzeczny decent (właściwy, trafny, poprawny) správný right, correct, proper, accurate
odpowiedni, dobry suitable, right (duży) slušný enough big, considerable
správný słuszny, właściwy, trafny, poprawny right, correct, proper, accurate   sprawny (zręczny, zdolny) zručný, nadaný efficient, proficient, dexterous
świetny excellent (niezepsuty) dobře fungující good working
statek gospodarstwo rolne homestead, farm   statek (pływający) loď ship
posiadłość, majątek property, estate
(arch., pot. naczynie) nádobí dishes, crockery
wartość, dobro value
stan namiot tent   stan (sytuacja) stav, situace, status state, condition
(społeczeństwa) stav social layer
dowództwo command, leadership (część państwa) stát state (of a country)
(talia, pas, kibić) pás waist
stav (situace) stan state, condition; social layer   staw (zbiornik wodny) rybník pond
(tkalcovský) krosno loom (połączenie kości) kloub joint
svěží świeży fresh, new   świeży svěží fresh, new
czerstwy, zdrowy ruddy, robust (chleb) čerstvý fresh
šíje szyja neck   szyja krk, šíje neck
kark cervix
przesmyk isthmus
šukat pieprzyć, dupczyć to fuck   szukać hledat to search
ubikace noclegownia, kwatery quarters, dormitory   ubikacja záchod toilet, WC
účinek skutek, efekt, działanie, konsekwencje effect, impact   uczynek skutek deed, act
účinný skuteczny, efektywny efficient, effective, efficacious   uczynny úslužný, ochotný, užitečný obliging, helpful
úprava uregulowanie (cen) (price) adjustment   uprawa (roli) obdělávání (field) cultivation
modyfikacja modification
(roślin) pěstování growing (plants)
(gravitační) wzbogacanie (gravity) concentration
(teren) školka, pozemek growing area
forma form, layout
upravit (oběd) przygotować, przyrządzić to cook, to prepare (dinner)   uprawić (grządkę) obdělat, vzdělat to grow a bed
(terén) posprzątać, uporządkować to clean up (the area)
(vlasy) poprawić, ułożyć to arrange (sb’s hair)
(daně) uregulować (podatki) to arrange (taxes)
(hru) dokonać aranżacji to arrange (a play)
(text) wnieść poprawki to amend
(byt) urządzić to arrange (an appartment)
(šaty) przerobić to make over (clothes)
upřímný szczery candid, frank   uprzejmy zdvořilý kind, polite
válka wojna war   walka (bój, potyczka) boj fight, combat
(współzawodnictwo) zápas, střetnutí contest, rivalry
vojna służba wojskowa military service, recruit service   wojna válka war
výpadek (těžby) obniżenie (wydobycia), przestój sudden reduction, demurrage   wypadek (katastrofa) nehoda, havárie accident
(proudu) brak, awaria power cut, blackout
(wydarzenie) událost incident, event, happening
(ůplný) (całkowity) zanik pamięci amnesia
záchod ubikacja, toaleta toilet, WC   zachód západ west; sunset
záclona firana light curtain   zasłona závěs, opona heavy curtain
zápach smród, odór stench, stink   zapach vůně, pach smell
závěs zawias hinge   zawias závěs hinge
(těžký) kotara, zasłona heavy curtain
zwis sag
zboží towar goods, merchandise   zboże obilí grain, corn
zdařit se udać się, powieść się to succeed   zdarzyć się udát se, stát se to happen

Źródła – Sources

Obok własnych spostrzeżeń wykorzystano następujące źródła / Beside own observation, the following sources have been used: